Եղինջով ապուր. Հայկական լեռնաշխարհի գարնանային «զրահը» և առողջության գաղտնիքը
Գարնան գալուստի հետ հայկական լեռնաշխարհի բնությունը բացում է իր հարուստ «դեղատունը»։ Հազարամյակներ շարունակ հայկական խոհանոցում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել վայրի ուտելի կանաչիների մշակույթը, իսկ այդ շարքում եղինջը (եղինջով ապուրը) համարվում է իսկական թագուհին։ Սա պարզապես ուտեստ չէ, այլ օրգանիզմը կազդուրելու և գարնանային վիտամինային քաղցը հագեցնելու հնագույն միջոց։
Ինչո՞ւ է եղինջը համարվում «սուպերֆուդ»
Դեռ հնուց հայ բժշկապետներն օգտագործել են եղինջը որպես արյունը մաքրող և դիմադրողականությունը բարձրացնող միջոց։ Այսօր գիտությունը հաստատում է նախնիների փորձը.
- Երկաթի պաշար.Եղինջը երկաթի պարունակությամբ գերազանցում է շատ մշակովի բույսերի, ինչն օգնում է պայքարել սակավարյունության դեմ։
- Վիտամինների ռումբ.Այն հարուստ է C, K և B խմբի վիտամիններով, ինչպես նաև կարոտինով։
- Հանքային հարստություն.Կալցիումը, մագնեզիումը և կալիումը եղինջի անբաժան մասն են, ինչն անհրաժեշտ է սրտի և ոսկորների ամրության համար։
Ի՞նչ է թաքնված ավանդական եղինջով ապուրի մեջ (Բաղադրիչներ)
Հայկական տարբեր շրջաններում եղինջով ապուրը պատրաստվում է յուրովի, սակայն կան հիմնական բաղադրիչներ, որոնք ստեղծում են այդ անմոռանալի համային համադրությունը.
- Թարմ եղինջ.Օգտագործվում են միայն բույսի նուրբ գագաթները, որոնք հավաքվում են մինչև ծաղկելը։
- Ձավարեղեն կամ բանջարեղեն.Ապուրին թանձրություն և սննդարարություն հաղորդելու համար ավելացվում է բլղուր, ձավար կամ խորանարդիկներով կտրատված կարտոֆիլ։
- Ընկույզ.Սա հայկական եղինջով ապուրի «այցեքարտն» է։ Մանրացված ընկույզը մեղմացնում է կանաչու համը և հաղորդում յուղայնություն ու հարուստ երանգ։
- Համեմունքներ և բույրեր.Սոխառածը (ձեթով կամ կարագով), սխտորը և չորացրած դաղձը ապուրին տալիս են ախորժելի բույր։
- Մատուցման հավելումներ.Ավանդաբար այն վայելում են թարմ լավաշով, իսկ սիրահարները հաճախ ավելացնում են սխտորով մածուն կամ թթվասեր։
Մշակութային արժեքը
Եղինջով ապուրը խորհրդանշում է հայի կապը հողի և բնության հետ։ Այն մեր խոհանոցի այն պարզ, բայց հանճարեղ նմուշներից է, որտեղ վայրի բնության պարգևը վերածվում է արվեստի գործի՝ պահպանելով առողջությունն ու ավանդական համը։