Թարխանա. Հայկական լեռնաշխարհի «ոսկե» պաշարը
Թարխանան համարվում է աշխարհի ամենահին «արագ պատրաստվող» ապուրներից մեկը: Այն ստեղծվել է այն ժամանակ, երբ մարդիկ փնտրում էին կաթնամթերքն ու հացահատիկը երկար ժամանակ պահպանելու միջոցներ:
Ստեղծման խորհուրդը
Թարխանայի հիմքում մածունն ու ձավարն են (կամ ալյուրը)։ Եփված ձավարը խառնում են թթված մածունի հետ, թողնում են խմորվի, ապա ձեռքով փոքրիկ գնդիկներ կամ կտորներ են անում և չորացնում արևի տակ։ Այս գործընթացի շնորհիվ մթերքը կարող է պահպանվել ամիսներ, նույնիսկ տարիներ՝ առանց փչանալու։
Առողջարար հատկությունները
Լինելով խմորված (ֆերմենտացված) մթերք՝ թարխանան հարուստ է պրոբիոտիկներով, վիտամիններով և սպիտակուցներով։ Այն իսկական փրկություն էր ձմռանը, երբ թարմ բանջարեղենի պակաս կար։
Մատուցման արվեստը
Թարխանայով պատրաստված ապուրը հայկական օջախի ջերմության խորհրդանիշն է։ Այն սովորաբար եփում են կարագով, ավելացնում են սխտոր և չորացրած դաղձ, ինչն ապուրին տալիս է անկրկնելի բուրմունք ու բուժիչ հատկություն։