Սուրբ Ծննդյան տոնական սեղան. Ի՞նչ են պատրաստում հայ ընտանիքներում հունվարի 6-ին

Հունվարի 6-ին հայկական օջախներում տիրում է տոնական ու ջերմ եռուզեռ։ Սուրբ Ծննդյան և Աստվածահայտնության տոնը հայերը նշում են ոչ միայն եկեղեցական արարողություններով, այլև ավանդական ճաշատեսակներով լի սեղանի շուրջ։ Սուրբ Ծննդյան սեղանը (ընթրիքը կոչվում է Խթում) զուրկ է շքեղությունից, բայց հարուստ է խորհրդանիշներով։ Յուրաքանչյուր ուտեստ ունի իր իմաստը։

Ահա այն հիմնական ուտեստները, որոնք պարտադիր են հունվարի 6-ի տոնական սեղանին.

1. Ձուկ (եփած կամ տապակած)

Ձուկը Սուրբ Ծննդյան սեղանի ամենակարևոր բաղադրիչն է։ Քրիստոնեության վաղ շրջանից ձուկը եղել է Քրիստոսի խորհրդանիշը (հունարեն «Իխտիս» բառը նշանակում է ձուկ, որը նաև Հիսուս Քրիստոսի անվան հապավումն է)։ Հայկական սեղանին սովորաբար լինում է իշխան, սիգ կամ կարմրախայտ՝ խաշած կամ տապակած վիճակում։

2. Չամիչով և նռան հատիկներով փլավ

Սա տոնի ամենասպասված ուտեստներից է։ Ըստ եկեղեցական բացատրության՝ բրինձը խորհրդանշում է ողջ մարդկությունը, իսկ չամիչն ու դեղձի չիրը՝ այն ընտրյալներին, ում Աստված ընտրեց իր քարոզչության համար։ Որոշ շրջաններում փլավի մեջ ավելացնում են նաև նռան հատիկներ, որոնք խորհրդանշում են Քրիստոսի թափած արյունը և եկեղեցու միասնությունը։

3. Տապակած կանաչեղեն

Կանաչեղենը (սպանախ, սիբեխ կամ բանջար) խորհրդանշում է երկրի պտղաբերությունն ու նոր կյանքի սկիզբը։ Ավանդույթի համաձայն՝ Մարիամ Աստվածածինը Հիսուսին կերակրել է բույսերով, ուստի կանաչեղենն այսօր դիտվում է որպես մաքրության և բնության զարթոնքի նշան։ Սովորաբար այն տապակում են ձվով կամ մատուցում են ընկույզով։

4. Կարմիր գինի

Սուրբ Ծննդյան սեղանին կարմիր գինին պարտադիր է։ Այն խորհրդանշում է Քրիստոսի սուրբ արյունը, որը հեղվեց մարդկության փրկության համար։ Գինով մարդիկ օրհնում են տոնական սեղանը և բաժակ բարձրացնում Փրկչի հայտնության համար։

5. Տոնական Գաթա

Թեև գաթան ավելի շատ ասոցացվում է Տեառնընդառաջի հետ, սակայն շատ ընտանիքներում Սուրբ Ծննդյանը նույնպես թխում են գաթա։ Այն խորհրդանշում է ընտանիքի հաջողությունն ու քաղցրությունը։ Որոշ տեղերում գաթայի մեջ մետաղադրամ են դնում, և ում բաժին է հասնում այն, համարվում է տարվա «բախտավորը»։

6. Տանապուր (Սպաս)

Որոշ տարածաշրջաններում ընդունված է տոնական ընթրիքը սկսել տաք տանապուրով։ Այն մարսողության համար թեթև է և խորհրդանշում է հայկական օջախի անդորրն ու սպիտակությունը։

Սուրբ Ծննդյան սեղանը ոչ միայն համեղ ուտեստների հավաքածու է, այլև առիթ՝ ընտանիքի անդամներով մեկտեղվելու, ներելու միմյանց և նոր տարին հոգևոր խաղաղությամբ սկսելու համար։

Շնորհավոր Սուրբ Ծնունդ. Քրիստոս ծնավ և հայտնեցավ։