Սոս Սարգսյան. մեծ դերասան, մեծ վարպետ, մեծ հայ
ՀՀ և ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ: Մեծ Հայ, մտավորական, Երևանի պատվավոր քաղաքացի։ Այս ամենը
Սոս Սարգսյան անուն ազգանունը ավելին է, քան պարզապես անուն տիտրերում: Նրա ձայնը ճանաչելի է առաջին իսկ վայրկյանից, իսկ հայացքը մի ամբողջ պատմություն՝ կյանքի ցավը, բնավորության ուժն ու դարերի միջով անցած ժողովրդի իմաստությունն իր մեջ խտացրած: Ժամանակն անցնում է, դերասանները գալիս ու գնում են, բայց Սարգսյանի հիշատակը մնում է վառ։ Ու այդպես կլինի շատ ու շատ երկար ժամանակ:
Նա ծնվել է 1929 թվականի հոկտեմբերի 24-ին Ստեփանավանում: Փոքր տարիքից զգացել է խոսքի և արվեստի հանդեպ մեծ սեր։ 1948 թվականին տեղափոխվել է Երևան և սկսել աշխատել Պատանի հանդիսատեսի թատրոնում։ Սա նրա երկար, հարուստ ստեղծագործական կյանքի առաջին քայլն էր։
1954 թվականին Սոս Սարգսյանն ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտը և դարձել Սունդուկյանի անվան թատրոնի դերասան։ Այս բեմում նա խաղացել է բազմաթիվ դերեր, որոնք հայտնի են իրենց խորությամբ և հուզականությամբ։ Նա հավասարապես խորը զգում էր թե հայ դասականներին, թե համաշխարհային դրամատուրգիան՝ Շեքսպիր, Չեխով, Սունդուկյան, Իսահակյան։
Սարգսյանի կինոդեբյուտը տեղի է ունեցել 1959 թվականին և նա շատ արագ դարձավ խորհրդային էկրանների ամենաճանաչելի դերասաններից մեկը։ Նրա «Մենք ենք մեր սարերը», «Նահապետ» և «Թատրոն» ֆիլմերը նրան դարձրել են հանդիսատեսի սիրելին։ Վարպետի կերպարները մարդկային էին, այնքան կենդանի և հարազատ, և դրանք այդպիսին էլ մնում են մինչ օրս։
Սարգսյանը ոչ միայն դերասան էր, այլև ուսուցիչ։ Նա դասավանդել է թատերական ինստիտուտում՝ փոխանցելով իր փորձը ապագա արվեստագետներին։ 1991 թվականին նա հիմնադրել է Համազգային թատրոնը, որը դարձել է հետազոտությունների և փորձարկումների նոր թատերաբեմ։
Սոս Սարգսյանը նաև մասնակցել է Հայաստանի հասարակական կյանքին, եղել է Գերագույն խորհրդի անդամ և 1991 թվականին առաջադրվել ՀՀ նախագահի պաշտոնում՝ հավատարիմ մնալով իր համոզմունքներին և մարդասիրական աշխարհայացքին։
Մեծ հայն ու մեծ դերասանը իր մահկանացուն կնքեց 2013 թվականի սեպտեմբերի 26-ին։ Սակայն նրա ձայնը, դերերն ու ժառանգությունը շարունակում են ապրել կինոյում, թատրոնում և մարդկանց հիշողություններում։ Սոս Սարգսյանն արժանացել է ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչման, ինչպես նաև Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշանի և այլ մրցանակների։ Այս անունը Հայաստանի մշակութային հիշողության մաս է, որը կապված է արժանապատվության, հայկականության և արվեստի հանդեպ մեծ սիրո հետ։