Մեծ Պահք. Հոգևոր զարթոնքի և ինքնամաքրման 48-օրյա ճանապարհը
Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին թևակոխել է Մեծ Պահքի շրջան: Այն տևում է 48 օր՝ Բուն Բարեկենդանից մինչև Սուրբ Հարության՝ Զատկի տոնը, որն այս տարի կնշվի ապրիլի 5-ին:
Պահքի խորհուրդը և քրիստոնեական նշանակությունը
Մեծ Պահքի 40 օրերը խորհրդանշում են Քրիստոսի քառասնօրյա աղոթքը, ծոմապահությունն ու փորձությունը անապատում: Հիսուսն Իր վրա վերցրեց մարդկության ապաշխարության լուծը՝ օրինակ ծառայելով բոլոր հավատացյալներին:
Պահքը պարզապես սննդից հրաժարվելը չէ. եկեղեցական հայրերի բնորոշմամբ՝ այն «հոգևոր մարզանք» է: Կարևոր է ոչ միայն հրաժարվել կենդանական ծագման սննդից, այլև հեռու մնալ մոլություններից, բամբասանքից, ստախոսությունից և այլ մեղքերից: Հոգևոր հայրերը հորդորում են այս շրջանում առավել հաճախ ընթերցել Աստվածաշունչ և մասնակցել կիրակնօրյա պատարագներին:
Պահքի 7 կիրակիները
Մեծ Պահքն ընդգրկում է յոթ կիրակիներ, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր հոգևոր պատգամը.
- Բուն Բարեկենդան (Անհոգ կյանքը դրախտում)
- Արտաքսման կիրակի (Մարդու հեռացումը դրախտից)
- Անառակ որդու կիրակի (Ապաշխարության և վերադարձի հույսը)
- Տնտեսի կիրակի (Անիրավ տնտեսի առակը)
- Դատավորի կիրակի (Անիրավ դատավորի առակը)
- Գալստյան կիրակի (Քրիստոսի երկրորդ գալստյան մարգարեությունը)
- Ծաղկազարդ (Հաղթական մուտքը Երուսաղեմ)
Պահքի վերջին շաբաթը կոչվում է Ավագ Շաբաթ, որն ամենախիստ շրջանն է և նվիրված է Քրիստոսի չարչարանքներին ու խաչելությանը:
Միջինք. Պահքի կիսվելը
Պահքի 24-րդ օրը կոչվում է Միջինք: Այն բաժանում է Մեծ Պահքը երկու մասի: Այդ օրը պահքը չի լուծվում, սակայն ըստ ժողովրդական ավանդույթի՝ պատրաստվում է անթթխմոր խմորից պահքային գաթա, որի մեջ մետաղադրամ է դրվում. ում բաժին ընկնի դրամը, այդ տարի հաջողակ կլինի:
Եկեղեցական կանոններ
Հնագույն կանոններով Մեծ Պահքի շրջանում արգելված են եղել պսակադրությունները և մատաղը: Սակայն Վազգեն Ա կաթողիկոսի տնօրինությամբ՝ ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում թույլատրվել է պսակադրություն կատարել շաբաթ և կիրակի օրերին, բացառությամբ Ավագ Շաբաթվա:
Պահքը հոգևոր վերափոխման հնարավորություն է, որը մեզ պատրաստում է տարվա մեծագույն տոնին՝ Հիսուս Քրիստոսի Հրաշափառ Հարությանը: