Ղափամա՝ դարերով փորձված ուտեստ
Հայկական խոհանոցը հայտնի է իր վառ համերով և պարզ բաղադրիչներն այնպես համատեղելու ունակությամբ, որ ստացվում է իսկական կախարդանք։
Չնայած ավանդական բաղադրատոմսերում միսը հաճախ է օգտագործվում, հայկական խոհանոցում բազմաթիվ ուտեստներ կան նաև բուսական սնունդ նախընտրողների համար։ Ամենաճանաչվածներից մեկը ղափաման է՝ դդմով պատրաստված անուշահոտ ուտեստ, որը Հայաստանում պատրաստում են տոների և ընտանեկան առիթների ժամանակ։
Որտեղից է առաջացել ղափաման
Այս ուտեստի արմատները հասնում են մինչքրիստոնեական ժամանակներ։ Երբ հայերը հեթանոս էին, առաջին բերքը նվիրում էին աստվածներին, իսկ հետո դրանից գյուղական խնջույք էին կազմակերպում։ Տոնական ուտեստների շարքում էր նաև ղափաման։ Ենթադրվում է, որ դրա հայրենիքը Շիրակի մարզն է, իսկ «ղափամա» բառն ինքնին նշանակում է «փակ ամանում պատրաստված»։
Ինչպես են պատրաստում ղափաման
Դասական ղափաման ամբողջական դդում է, առավել հաճախ միջին չափի։ Այն մաքրում են ներսից և լցոնում բրնձի ու չրերի խառնուրդով՝ ծիրանաչիր, սալորաչիր, չամիչ, ընկույզ։ Միջուկը խառնում են այնպես, որ քաղցրությունն ու բույրերը հավասարաչափ բաշխվեն։ Այնուհետև դդումը դնում են ջեռոցը, որտեղ այն եփվում է մինչև փափկելը, իսկ բրինձը դառնում է նուրբ և հագենում հյութերով։
Մատուցումը՝ առանձին արվեստ
Ղափաման ոչ միայն համեղ ուտեստ է, այլև տեսողական ծես։ Մատուցելուց առաջ դդումի կեղևը հաճախ զարդարում են ավանդական հայկական նախշերով, որպեսզի ուտեստը տոնական և հանդիսավոր տեսք ունենա։ Սեղանին կտրատված ղափաման միշտ հիասքանչ է նայվում. դա միաժամանակ հյուրասիրություն է և զարդարանք։