Հայուհին, ով դարձավ ամերիկյան նավատորմի լեգենդ
Աննա Թեր-Վարդանյան։ Դետրոյթում ծնված հայ փախստականների ընտանիքից այս աղջիկը դարձավ այն անձնավորությունը, ով փոխեց ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի պատմությունը։ 1959 թվականին նրան շնորհվեց ԱՄՆ ռազմածովային ուժերի գլխավոր ավագի կոչումը՝ դա բարձրագույն կոչումն է, որին կարող է հասնել շարքային կամ սերժանտական կազմի զինծառայողը։ Մինչ նա՝ ոչ մի կին չէր հասել այդպիսի բարձունքի։
Նրա ուղին հեշտ չէր․ ուսում, մասնակցություն կանանց զինվորական կորպուսներին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Այնուհետև ծառայություն Սան Ֆրանցիսկոյում, Վաշինգտոնում, Բոստոնում, Հավայան կղզիներում, Փարիզում՝ ՆԱՏՕ-ի շտաբում։ Դրանից հետո հաջորդեց աշխատանքը պարաշյուտային և օդատիեզերական դպրոցում, այնուհետև՝ պաշտոնի բարձրացումներ, հանդիպումներ բարձրաստիճան զինվորականների ու քաղաքական գործիչների, այդ թվում՝ Ջոն Քենեդիի հետ։
Սակայն նավատորմից հետո Աննան «հանգիստի» չանցավ։ Նա տեղափոխվեց աշխատելու Կենտրոնական հետախուզական վարչությունում։ Սկզբում՝ որպես վերլուծաբան, իսկ հետո սկսեց աշխատել հակահետախուզությունում։ Նրա ծառայության մանրամասները գաղտնի են պահվում։ Երբ լրագրողները փորձում էին մանրամասներ պարզել, նա միայն ժպտում էր. «Ասենք, թե… ինձ այնտեղ դուր էր գալիս»։
Նա ծառայել է 20 տարի։ Խոսում էր հայերեն, անգլերեն և ֆրանսերեն, մի փոքր հիշում էր գերմաներեն և իսպաներեն։ Ճամփորդում էր, ներկայացնում ԱՄՆ-ը արտերկրում, աշխատում էր այնտեղ, որտեղ վստահում են միայն նրանց, ում բացարձակապես հավատում են։
Նա չամուսնացավ և չէր փնտրում անձնական հարմարավետություն։ Ապրում էր այնպես, կարծես մշտական պահակակետում լիներ՝ շարքում մինչև վերջին օրը։
«Նա երբեք չդադարեց ծառայել՝ մինչև իր մահը», — նրա մասին ավելի ուշ կասի ՌՕՈւ բրիգադային գեներալ Վիլմա Ուոթը։