Մետաղների արտահանման նոր ռեժիմ. 2026-ից կգործի լիցենզավորման պահանջ դեպի երրորդ երկրներ
Հայաստանի կառավարությունը փոփոխություններ է մտցնում ռազմավարական նշանակություն ունեցող մի շարք ապրանքատեսակների արտահանման կարգում։ Նոյեմբերի 20-ի նիստում գործադիրը որոշում է կայացրել սահմանել լիցենզավորման հատուկ ընթացակարգ դեպի երրորդ երկրներ (ԵԱՏՄ անդամ չհանդիսացող պետություններ) մետաղների և դրանց ջարդոնների արտահանման համար։
Նոր կարգավորումն ուժի մեջ կմտնի 2026 թվականի հունվարի 3-ից և կգործի 6 ամիս ժամկետով՝ մինչև 2026 թվականի հուլիսի 3-ը։
Սահմանափակման ենթակա ապրանքները
Կառավարության որոշմամբ՝ լիցենզավորման պահանջը տարածվելու է սև և գունավոր մետաղների լայն շրջանակի վրա։ Մասնավորապես, արտահանման հատուկ թույլտվություն կպահանջվի հետևյալ ապրանքախմբերի համար.
- Երկաթ և չլեգիրված պողպատ,
- Երկաթից կամ չլեգիրված պողպատից կիսապատրաստուկներ,
- Լեգիրված ձուլակտորներով կամ այլ սկզբնական ձևերով պողպատ,
- Զտված պղինձ և չմշակված պղնձային համաձուլվածքներ,
- Չմշակված ալյումին,
- Ալյումինի փոշիներ և թեփուկներ։
Իրավական հիմքը և ժամկետները
Արտահանման սահմանափակման համար ընտրված 6-ամսյա ժամկետը պայմանավորված է Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) կարգավորումներով։ Ըստ միության պայմանագրի՝ անդամ պետությունները կարող են միակողմանիորեն սահմանափակումներ կիրառել առավելագույնը 6 ամիս ժամկետով։ Այս որոշումը տեղավորվում է այդ իրավակարգավորումների շրջանակում՝ նպատակ ունենալով կանոնակարգել ներքին շուկան և վերահսկել ռեսուրսների արտահոսքը։
Պարզեցված վարչարարություն տնտեսվարողների համար
Նոր կարգը, թեև ենթադրում է լիցենզավորում, միաժամանակ նախատեսում է բիզնես գործընթացների պարզեցում։ Տրամադրվող մեկ լիցենզիան հնարավորություն կտա տնտեսվարողին իրականացնել արտահանումը ոչ թե մեկանգամյա գործարքով, այլ մաս-մաս։
Լիցենզիայի մեջ ամրագրվելու է արտահանման ենթակա ապրանքի ընդհանուր թույլատրելի քանակը։ Հայտատուն կարող է այդ ծավալը արտահանել առանձին խմբաքանակներով՝ սահմանված 6 ամսվա ընթացքում, մինչև սահմանաչափի սպառվելը։ Այս մեխանիզմը էապես նվազեցնում է վարչարարությունը, քանի որ արտահանողը ստիպված չի լինի յուրաքանչյուր խմբաքանակի համար առանձին դիմել ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարություն։