Հայկական կոլոլակ. Ջերմացնող ապուրի և նուրբ մսագնդիկների ներդաշնակությունը
Հայկական խոհանոցի հարուստ տեսականու մեջ իրենց ուրույն տեղն ունեն հագեցած և սննդարար ապուրները, որոնց շարքում կոլոլակը թերևս ամենասիրվածներից մեկն է: Ի տարբերություն հայտնի ծեծած կյուֆթայի, որը հաճախ նույնպես անվանում են կոլոլակ, ապուր-կոլոլակն իրենից ներկայացնում է համեղ արգանակի և բուրավետ համեմունքներով մշակված մսագնդիկների կատարյալ համադրություն:
Ուտեստի էությունը և առանձնահատկությունը
Կոլոլակ ապուրի հիմնական բաղադրիչը մանրակրկիտ պատրաստված մսագնդիկներն են: Սովորաբար օգտագործվում է տավարի կամ գառան յուղոտ միս, որը խառնվում է բրնձի կամ ձավարի հետ: Սակայն կոլոլակին իր իսկական «հայկական» շունչը հաղորդում են առատ կանաչեղենն ու համեմունքները՝ չորացրած ռեհանը, ուրցը, համեմն ու մաղադանոսը:
Այս ապուրի գլխավոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ մսագնդիկները եփվելիս արգանակին հաղորդում են հագեցած համ, իսկ իրենք ներծծում են բանջարեղենի և համեմունքների բույրը:
Պատրաստման ավանդական արվեստը
Իսկական հայկական կոլոլակ պատրաստելիս կարևոր են մի քանի նրբություններ.
- Արգանակը. Այն պատրաստվում է տապակած սոխով, երբեմն ավելացվում է տոմատի մածուկ կամ թարմ լոլիկ՝ ապուրին հաճելի գույն և թեթև թթվաշություն հաղորդելու համար: Հաճախ արգանակի մեջ ավելացվում է նաև կարտոֆիլ կամ բրինձ:
- Մսագնդիկները. Մսային զանգվածը պետք է շատ լավ հունցվի, որպեսզի եփվելիս մսագնդիկները չքանդվեն և պահպանեն իրենց նուրբ կառուցվածքը:
- «Անակնկալ» կոլոլակի մեջ. Որոշ տարածաշրջաններում (օրինակ՝ Շուշիի կամ Կարինի տարբերակներում) ընդունված է յուրաքանչյուր մսագնդիկի կենտրոնում դնել մի կտոր կարագ կամ չիր (սալորաչիր), ինչն ուտեստին հաղորդում է անսպասելի և նուրբ համային նրբերանգ:
Տարածաշրջանային բազմազանությունը
Կախված Հայաստանի աշխարհագրական շրջանից՝ կոլոլակ ապուրը կարող է ունենալ տարբեր անվանումներ և բաղադրատոմսեր.
- Պարզ կոլոլակ. Դասական տարբերակը՝ մսագնդիկներով և բրնձով:
- Շուշվա կոլոլակ. Հայտնի է իր մեծ մսագնդիկներով, որոնց մեջ հաճախ չիր է դրվում:
- Արագածոտնի կամ լոռվա տարբերակներ. Որտեղ արգանակի մեջ կարող են գերակշռել վայրի ուտելի բույսերը կամ ձավարը:
Խորհրդանիշը և մատուցումը
Կոլոլակը համարվում է «տաքացնող» ուտեստ, որը հատկապես սիրված է տարվա ցուրտ եղանակներին: Այն խորհրդանշում է ընտանեկան օջախի ջերմությունը, քանի որ մսագնդիկների ձևավորումը պահանջում է ձեռքի աշխատանք և համբերություն:
Ապուրը մատուցվում է տաք վիճակում, առատորեն զարդարված թարմ կանաչեղենով: Այն հիանալիորեն համադրվում է հայկական լավաշի և թթվաշի հետ:
Գուրմանների համար. Եթե ցանկանում եք զգալ կոլոլակի իսկական ավանդական համը, ապուրի մեջ ավելացրեք մի փոքր չորացրած դաղձ. դա կընդգծի մսի համն ու ապուրին կհաղորդի թարմացնող բույր: