Ավետիք Իսահակյան. Հայոց մեծ Վարպետն ու հոգու անմահ երգիչը

Հայ գրականության պատմության մեջ կան անհատներ, որոնց խոսքը ժամանակի ընթացքում վերածվում է ազգային իմաստնության։ Այդպիսին էր Ավետիք Իսահակյանը՝ բանաստեղծ, որին ժողովուրդը սիրով ու ակնածանքով կնքեց Վարպետ պատվանունով։ Նա այն արվեստագետն էր, ով կարողացավ հայկական լեռների շունչը, պանդուխտի կարոտն ու մարդկային հոգու խորունկ ցավը վերածել բյուրեղյա պոեզիայի։

Գյումրվա ոգուց մինչև եվրոպական բարձունքներ

Ավետիք Իսահակյանը ծնվել է 1875 թվականին Ալեքսանդրապոլում (այժմ՝ Գյումրի)։ Այս քաղաքի արհեստավորական ու գեղարվեստական միջավայրը մեծ ազդեցություն ունեցավ նրա աշխարհայացքի ձևավորման վրա։ Կրթություն ստանալով Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանում, ապա Գերմանիայի և Շվեյցարիայի համալսարաններում՝ Իսահակյանը համադրեց հայկական ավանդական մտածողությունը եվրոպական փիլիսոփայության հետ։

«Երգեր ու վերքեր». Ժողովրդի հոգու արձագանքը

Իսահակյանի առաջին իսկ ժողովածուն՝ «Երգեր ու վերքերը», հեղաշրջում արեց հայ պոեզիայում։ Նա բերեց մի նոր լեզու, որը պարզ էր, ինչպես ժողովրդական երգը, բայց միևնույն ժամանակ՝ անհատակ խորը։ Նրա քնարերգության մեջ ապրում է սերը, մայրական սուրբ գորովը և հայրենիքի անդադրում ցավը։ Իսահակյանի շատ բանաստեղծություններ դարձել են սիրված երգեր, որոնք հնչում են յուրաքանչյուր հայ օջախում։

«Աբու-Լալա Մահարի». Ազատատենչ ոգու ճիչը

Իսահակյանի ստեղծագործության գագաթնակետը «Աբու-Լալա Մահարի» պոեմն է։ Սա մարդկային ազատության, հասարակական կեղծիքից փախուստի և դեպի բացարձակն ու անվերջը ձգտող հոգու փիլիսոփայական հիմնն է։ Մեծ բանաստեղծը արաբ իմաստունի կերպարով արտահայտեց իր սեփական խոհերը կյանքի, մահվան և մարդկային ճակատագրի մասին։

Թափառումների տարիներ և վերադարձ հայրենիք

Իսահակյանի կյանքը լի էր թափառումներով։ Տարիներ շարունակ ապրելով արտերկրում՝ նա երբեք չկտրվեց իր արմատներից։ 1936 թվականին Վարպետը վերջնականապես վերադարձավ Հայաստան՝ դառնալով հոգևոր հենարան մի ողջ սերնդի համար։ Նրա ներկայությունը Երևանի փողոցներում, նրա յուրաքանչյուր խոսքն ու խորհուրդը ժողովրդի համար ունեին պատգամի արժեք։

Վարպետի պատգամը

Ավետիք Իսահակյանն այն եզակի մեծերից է, ում հաջողվեց լինել թե՛ ազգային, թե՛ համամարդկային։ Նա մեզ սովորեցրեց սիրել կյանքը՝ իր բոլոր դառնություններով հանդերձ, պաշտել Մորը և երբեք չդադարել երազել ազատ ու հզոր հայրենիքի մասին։

Իսահակյանը մահացավ 1957 թվականին՝ իրենից հետո թողնելով մի հսկայական ժառանգություն, որը չի հնանում։ Նրա պոեզիան այսօր էլ թարմ է, քանի դեռ կա սերը, կարոտը և մարդկային հոգու անվերջ որոնումը։