Ջիվան Գասպարյան. Հայկական Դուդուկի Լեգենդը
Ջիվան Գասպարյան – անուն, որը դարձավ հայկական դուդուկի համաշխարհային խորհրդանիշը։ Այս մեծ երաժիշտը, կոմպոզիտորը և վիրտուոզ կատարողը ոչ միայն նվագել է գործիքի վրա. նա ստիպել է դուդուկին երգել, լացել, ծիծաղել և պատմություններ պատմել՝ թափանցելով մարդկային հոգու ամենախորքերը։ Հայ մշակույթի և երաժշտության հանրահռչակման գործում նրա ներդրումն անգնահատելի է։
Վաղ տարիներ և վարպետության ճանապարհը
Ջիվան Գասպարյանը ծնվել է 1928 թվականի հոկտեմբերի 12-ին, Երևանի մոտ գտնվող Սոլակ գյուղում։ Նա սկսել է դուդուկ նվագել վեց տարեկանից՝ ինքնուս կերպով յուրացնելով գործիքը։ Երիտասարդ տարիներին նա դժվարություններ է կրել, սակայն երաժշտության հանդեպ նրա կիրքն անսասան էր։ Նա հիշում էր, թե ինչպես էր ժամեր շարունակ լսում վարպետների նվագը՝ փորձելով կրկնել նրանց մեղեդիները և գտնել իր սեփական ձայնը։
Նրա տաղանդը արագորեն նկատվեց։ 1946 թվականին նա դարձավ Հայաստանի ռադիոյի ժողովրդական գործիքների անսամբլի, ապա նաև Երևանի սիմֆոնիկ նվագախմբի մենակատար։ Սա դարձավ նրա մասնագիտական կարիերայի սկիզբը, որը տևեց ավելի քան յոթ տասնամյակ։
Համաշխարհային ճանաչում
Իր բեղմնավոր կարիերայի ընթացքում Ջիվան Գասպարյանը համերգներով հանդես է եկել ամբողջ աշխարհում՝ ելույթ ունենալով ամենահեղինակավոր բեմերում։ Նրա համագործակցությունը համաշխարհային աստղերի, ինչպիսիք են Փիթեր Գեբրիելը և Հանս Ցիմմերը, ինչպես նաև նրա դուդուկի հնչյունները «Գլադիատոր» ֆիլմի սաունդթրեքում, դուդուկը և հայկական երաժշտությունը ներկայացրին լայն համաշխարհային լսարանին։
Դուդուկը՝ Հայաստանի ձայնը
Ջիվան Գասպարյանը միշտ ընդգծել է, որ դուդուկը Հայաստանի ձայնն է՝ նրա պատմությունը, ցավը և ուրախությունը։ Նրա նվագը խորապես անձնական էր և անկեղծ, ունակ փոխանցելու հույզերի լայն շրջանակ։ Նա ասում էր, որ «դուդուկը պետք է լացի», ինչը դարձնում էր նրա կատարումներն այդքան հիշվող։
Ժառանգություն
Ջիվան Գասպարյանը մահացել է 2021 թվականի հուլիսի 6-ին՝ 92 տարեկան հասակում։ Նա թողեց հսկայական երաժշտական ժառանգություն և արժանացավ բազմաթիվ պարգևների։ Նրա ազդեցությունը դուդուկի և հայկական երաժշտության զարգացման վրա անգնահատելի է։ Նրա անունը հավերժ կմնա պատմության մեջ՝ որպես դուդուկի մեծագույն վարպետի անուն, ով իր երաժշտության միջոցով աշխարհին նվիրեց Հայաստանի հոգին։