Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի. Գյումրիի վերածննդի և անկոտրում կամքի խորհրդանիշը
Գյումրիի սրտում՝ Վարդանանց հրապարակում, վեր է խոյանում մի կառույց, որն ավելին է, քան պարզապես եկեղեցի։ Սուրբ Ամենափրկիչը Գյումրիի պատմության, նրա ցավի ու հզոր վերածննդի լուռ վկան է։ Սա քաղաքի ամենաբարձր և ամենատպավորիչ հոգևոր կառույցն է, որը դարձել է գյումրեցու անկոտրում ոգու մարմնացումը։
Պատմական ակնարկ և Անիի կապը
Եկեղեցու կառուցումը սկսվել է 1860-ականներին և ավարտվել 1873 թվականին։ Ճարտարապետը հայտնի վարպետ Թադևոս Անտիկյանն էր։
Հետաքրքրական է եկեղեցու նախագծի պատմությունը։ Այն կառուցվել է Անիի մայր տաճարի նմանությամբ՝ կրկնելով դրա ճարտարապետական լուծումները, սակայն ավելի ընդարձակ ու բարձր չափսերով։ Գյումրեցիները ցանկանում էին ստեղծել մի տաճար, որը կհիշեցներ հայոց հին մայրաքաղաքի փառքը։
Ճարտարապետական շքեղությունը
Եկեղեցին կառուցված է սև տուֆից, ինչը նրան հաղորդում է վեհաշուք ու խիստ տեսք։ Նրա ճակատային մասը զարդարված է նուրբ ու բարդ քանդակներով, որոնք հայկական քարագործության բարձրակետն են։ Տաճարն ունի 36 մետր բարձրություն և իր չափսերով գերիշխում է քաղաքի կենտրոնական մասում։
Փորձություն և Վերածնունդ
Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցու պատմության ամենացավոտ էջը կապված է 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժի հետ։ Տաճարը գրեթե ամբողջությամբ փլուզվել էր՝ կանգուն թողնելով միայն արևելյան պատի մի մասը։ Շատերի համար թվում էր, թե եկեղեցին այլևս հնարավոր չէ վերականգնել։
Սակայն գյումրեցիների հավատն ու կամքն ավելի հզոր գտնվեցին։ Տասնամյակներ շարունակ տևած վերականգնողական աշխատանքների շնորհիվ, քար առ քար, օգտագործելով նաև փլատակների տակից հանված հին քարերը, եկեղեցին կրկին վեր հառնեց։ Այսօր այն կրկին բաց է հավատացյալների և զբոսաշրջիկների առջև։
Ինչո՞ւ այցելել Սուրբ Ամենափրկիչ
- Տեսնել վերածնունդը. Զգալ այն ուժը, որով կործանված տաճարը նորից կյանք է ստացել։
- Ճարտարապետություն. Ծանոթանալ Անիի մայր տաճարի ժամանակակից արտացոլմանը։
- Խաչքարերի պուրակ. Եկեղեցու բակում տեղադրված են բազմաթիվ գեղեցիկ խաչքարեր, որոնք ներկայացնում են հայկական խաչքարային արվեստի բազմազանությունը։
Գյումրիի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցին վայր է, որտեղ ամեն մի քար պատմում է հավատքի հաղթանակի մասին։ Այն քաղաքի հոգին է, որը երբեք չի հանձնվում։