Սիբեխ. Գարնանային առողջության և հայկական լեռնաշխարհի համեղ գաղտնիքը
Գարունը Հայաստանում ոչ միայն արև ու ծաղիկներ է բերում, այլև բացառիկ վայրի ուտելի կանաչիների մի ողջ տեսականի, որոնց շարքում իր պատվավոր տեղն ունի Սիբեխը։ Սա այն բույսն է, որի հայտնվելը շուկաներում և սեղաններին ազդարարում է իսկական գարնան գալուստը։
Ի՞նչ է սիբեխը
Սիբեխը (լատիներեն՝ Falcaria vulgaris) վայրի բույս է, որն աճում է հայկական լեռնաշխարհի մարգագետիններում և լեռնալանջերին։ Այն հայտնի է իր յուրահատուկ, թեթևակի քաղցրահամ ու թարմացնող համով։ Հնուց ի վեր հայկական խոհանոցում սիբեխն օգտագործվել է թե՛ որպես համեղ ուտեստ, թե՛ որպես բուժիչ միջոց։
Ինչո՞վ է օգտակար սիբեխը
Սիբեխը իսկական վիտամինային «ռումբ» է ձմռանից հոգնած օրգանիզմի համար.
- Մարսողության համար. Այն հիանալիորեն կարգավորում է մարսողական համակարգի աշխատանքը։
- Վիտամիններով հարուստ. Պարունակում է մեծ քանակությամբ C վիտամին, երկաթ և եթերայուղեր։
- Արյունը մաքրող հատկություն. Հայկական ժողովրդական բժշկության մեջ սիբեխն օգտագործվել է որպես օրգանիզմը տոքսիններից մաքրող միջոց։
Սիբեխը հայկական խոհանոցում
Սիբեխի պատրաստման ամենատարածված ու սիրված եղանակները երկուսն են.
- Սիբեխով ձվածեղ. Կանաչին նախապես թեթևակի եփում են աղաջրում, այնուհետև տապակում յուղի կամ կարագի մեջ և ավելացնում հարած ձու։ Սա գարնանային ամենասննդարար նախաճաշերից մեկն է։
- Սիբեխի թթու. Սա հայկական ձմեռային պաշարների զարդն է։ Թթու դրված սիբեխն ունի յուրահատուկ խրթխրթան կառուցվածք և հրաշալիորեն համադրվում է մսային ուտեստների կամ կարտոֆիլի հետ։
Բացի այդ, սիբեխը կարելի է պարզապես եփել և մատուցել սխտոր-մածունով կամ քացախով ու ձեթով։
Սիբեխ հավաքելը Հայաստանի շատ շրջաններում իսկական ծիսակատարություն է։ Գարնան սկզբին մարդիկ խմբերով բարձրանում են սարերը՝ թարմ սիբեխ գտնելու։ Այն համարվում է մաքրության և բնության զարթոնքի խորհրդանիշ։