Եթե նրանք լռեն, քարերը կաղաղակեն․ Վանա լիճը ապացուցում է հայկական դարավոր ներկայությունը

Վանա լճի ջրի մակարդակի շարունակական նվազումը Թուրքիայում պատմության մի նոր շերտ է բացահայտում։ Այս անգամ լճի հատակից դուրս են գալիս հայկական խաչքարեր և հին գերեզմանոցի տապանաքարեր, որոնք դարեր շարունակ ջրի տակ էին մնացել։

 

Ըստ վերջին տեղեկությունների՝ հատկապես 2025-2026 թվականներին ջրի զգալի նահանջի պատճառով լճի ափերից մի քանի կիլոմետր հեռու են բացվել հայկական հին գերեզմանոցներ (հավանաբար XV–XVI դարերի)։ Շատ խաչքարեր ծածկված են սպիտակ կալցիֆիկացիայի շերտով՝ լճի բարձր ալկալային ջրի շնորհիվ, ինչը որոշ չափով պահպանել է նրանց։

 

Այս երևույթը շատերն անմիջապես կապում են Ավետարանի խոսքերի հետ։ Ղուկաս 19:40-ում Հիսուս Քրիստոսն ասում է. «Ասում եմ ձեզ՝ եթե նրանք լռեն, քարերը կաղաղակեն»:

 

Հայկական հասարակության մեջ այս խոսքերը հաճախ մեկնաբանվում են որպես խորհրդանիշ՝ անգամ երբ մարդիկ լռում են կամ ստիպված են լռել, պատմությունը, հիշողությունը և արդարությունը ինքնին «աղաղակում» են քարերով։ Վանա լճի դեպքում